ΚΛΗΔΩΝΑΣ ΣΤΗ ΛΑΓΚΑ

     Είναι ένα αρχαιοελληνικό έθιμο. Αυτό και μόνο δείχνει ότι οι ρίζες του χάνονται στο πέρασμα των αιώνων. Πρόκειται για ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και του οποίου η πρώτη γραπτή περιγραφή ανέρχεται στους βυζαντινούς χρόνους.

     Ο «Κλήδωνας» είναι μια λαϊκή μαντική διαδικασία, από τις πιο τελετουργικές όλων των παραδόσεων του τόπου μας, σύμφωνα με τον οποίο αποκαλύπτεται στις άγαμες κοπέλες η ταυτότητα του μελλοντικού τους συζύγου.

      Η ίδια η λέξη υπάρχει από την εποχή του Ομήρου, «κλήδων» ονομαζόταν ο προγνωστικός ήχος, και κατ' επέκταση το άκουσμα σιωνισμού ή προφητείας, ο συνδυασμός τυχαίων και ασυνάρτητων λέξεων ή πράξεων κατά τη διάρκεια μαντικής τελετής, στον οποίο αποδιδόταν προφητική σημασία.

Λάβαινε χώρα την ημέρα του Αγίου Ιωάννη, στις 24 Ιουνίου. Ανήμερα λοιπόν του Άι- Γιάννη πρωί- πρωί, τα μικρά και μεγάλα κορίτσια  έβγαιναν από το σπίτι με τα γκιούμια στο χέρι. Πήγαιναν στις βρύσες του χωριού, στον Πάνω ή στον Πέρα μαχαλά, για να φέρουν νερό στο σπίτι. Όταν έφταναν στη βρύση, πρώτα δροσίζονταν οι ίδιες βρέχοντας το πρόσωπο και τα μαλλιά τους με το τρεχούμενο νερό. Αφού γέμιζαν το γκιούμι με νερό, έπαιρναν τον δρόμο της επιστροφής. Έπειτα πήγαιναν και μάζευαν γιαννάκια.

Εικόνα: η Ελένη Καλύβα (μετέπειτα σύζυγος Αλ. Παπαϊωάννου με γιαννάκια στο χέρι και αφού έφερε νερό για τον Κλήδωνα)

     Αυτή η διαδικασία γινόταν με τη συνοδεία ενός αυτοσχέδιου τραγουδιού, που τα λόγια ήταν πάνω- κάτω τα εξής:

«Ο Άι- Γιάννης έρχεται

με τα γιαννάκια τα μυρωδάτα,

πάμε και μαζεύουμε έξω στα χωράφια.

ερχόμαστε στο σπίτι, κάνουμε σταυρό-

τον βάζουμε στην πόρτα.

Κι έχουμε κι άλλα μαζωμένα,

τα βάζουμε στο μαξιλάρι από κάτω,

για να δούμε ποιον άντρα θα πάρουμε».

     Βλέπουμε λοιπόν ότι το νερό μόνο αμίλητο δεν ήταν. Μάλλον χιλιοτραγουδισμένο. Και στόλιζαν το γκιούμι με τα γιαννάκια.

      Όταν επέστρεφαν στο σπίτι, όλοι οι νοικοκυραίοι- μεγάλοι και μικροί- δροσίζονταν με αυτό το νερό. Το ίδιο έκαναν και στο σπίτι. Το ράντιζαν από πάνω ως κάτω με αυτό το νερό. Έπαιρναν μερικά γιαννάκια, τα έπλεκαν σε σχήμα σταυρού, και τα κρεμούσαν στην εξωτερική πόρτα να τους φυλάει ο Αι- Γιάννης από κάθε κακό.

     Όμως, τα κορίτσια φρόντιζαν να κρατήσουν κάποια γιαννάκια για τον εαυτό τους. Και αυτό, γιατί υπήρχε η συνήθεια της μαντείας γάμου. Όπως έλεγαν και στο τραγούδι τους, έβαζαν τα υπόλοιπα γιαννάκια κάτω από το μαξιλάρι που κοιμούνταν για να ονειρευτούν το βράδυ τον άντρα που θα παντρεύονταν η καθεμιά.

     Τόσο πολύ σημαντική θεωρούνταν η γιορτή του Αι- Γιάννη στη λαογραφία του χωριού μας.

ΡΟΥΣΑΛΙΑ

 Της πεντηκοστής σήμερα και η Εκκλησία μας γιορτάζει τις 50 μέρες μετά την Ανάσταση του Κυρίου μας. Γιατί είναι σημαντική ημέρα αυτή;

Μα, πενήντα ημέρες μετά την Ανάσταση του Κυρίου έλαβε χώρα η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους 12 μαθητές (περιλαμβανομένων και των αποστόλων του Ιησού) οπότε, σύμφωνα με τις Πράξεις των Αποστόλων, έλαβαν Άγιο Πνεύμα μιλώντας σε ξένες γλώσσες (γλωσσολαλιά) «για τα θαυμαστά έργα του Θεού», γεγονός που έγινε αντιληπτό από Ιουδαίους και προσήλυτους που ήταν στην Ιερουσαλήμ για τη γιορτή των Εβδομάδων. Ως αποτέλεσμα, έπειτα και από το κήρυγμα του Πέτρου, βαφτίστηκαν εκείνη την ημέρα 3.000 νέα μέλη της χριστιανικής εκκλησίας. (Πράξεις 1:13-15· 2:1-41)

Η Πεντηκοστή είναι εβδομαδιαία εορτή δηλαδή εορτάζεται όλες τις ημέρες της εβδομάδας με ιδιαίτερη έξαρση το Σάββατο. Από τις μεθεόρτιες ημέρες ξεχωρίζει η Δευτέρα που είναι αφιερωμένη στο Άγιο Πνεύμα όπου και επαναλαμβάνεται ομοίως όλη η ακολουθία της Κυριακής.

Κατά τη μέρα αυτή, στην εκκλησία στη Λάγκα γινόταν τα Ρουσάλια. Έθιμο που κρατά ακόμα και σήμερα στο χωριό.

Ρ ο υ σ ά λ ι α.

     Η γιορτή της Πεντηκοστής. Οι Λαγκιώτες πίστευαν ότι από την Ανάσταση ως την ημέρα της Πεντηκοστής, οι ψυχές κυκλοφορούσαν ελεύθερες στον Απάνω Κόσμο για πενήντα ημέρες. Σύμφωνα με την εκκλησιαστική μας παράδοση, μετά την Ανάσταση η Παναγία ικέτευσε τον Ύψιστο να κάνει κάτι και για τις ψυχές των νεκρών. Αυτός, χάρη στην Παναγία επέτρεψε στις ψυχές να κυκλοφορούν ως την ημέρα της Πεντηκοστής ανάμεσά μας.

Την ημέρα εκείνη λοιπόν, οι Λαγκιώτες μαζεύονταν όλοι στην εκκλησία κρατώντας κλαδιά καρυδιάς και τριαντάφυλλα. Επίσης οι γυναίκες του χωριού έκαναν κάθε είδους γλυκό της εποχής, λαγγίτες, πίτες, σαραγλιά, κ.α.

Να φάνε οι ψυχές και να ευχαριστηθούν πριν μπουν στον Κάτω Κόσμο. Γι’ αυτό το λόγο, κατά τη διάρκεια της λειτουργίας της Πεντηκοστής γονατίζουμε τρεις φορές. Είναι για να μη δούμε τις ψυχές που είναι ανάμεσά μας και φεύγουν για τον Κάτω Κόσμο. Τα Ρουσάλια λοιπόν είναι η μεγάλη γιορτή των Λαγκιωτών που αποχαιρετούν τις ψυχές και τις γλυκαίνουν τώρα που φεύγουν. Μετά φυσικά όλα τα γλυκά τα τρώγανε οι πιστοί και ευλογούσαν τις ψυχές. Τα μοίραζαν και τα αντάλλαζαν έξω από την εκκλησία με ευχές «για να σχωρεθούν τα πεθαμένα τους».

Προέλευση: Τα  Rosalia ή Rosaria ήταν ειδωλολατρική γιορτή των αρχαίων Ι­ταλών για τη λατρεία των νεκρών. Γινόταν την εποχή που υπάρχουν άφθονα τριαντάφυλλα, τον Μάιο, Ιούνιο. Η λέξη Rosalia προέρχεται από τη λατινική  rosa, που σημαίνει ρόδο, τρια­ντάφυλλο. Οι αρχαίοι Ιταλοί πήγαιναν στα νεκροταφεία, στόλιζαν τα μνήματα με πολλά τριαντάφυλλα, έκαναν τελετές για τους νε­κρούς και θυσίαζαν ζώα. Μετά τις νεκρικές τελετές και τις θυσίες ακολουθούσαν διασκεδάσεις και ευωχίες.

    Στα χρόνια της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας τα Rosalia μεταφέρθη­καν στην Ελλάδα, στη Βαλκανική και τη Μικρά Ασία. Οι Ελληνικοί και Ελληνόφωνοι πληθυσμοί εξελλήνισαν τη λατινική λέξη Rosalia με την ελληνική Ρουσάλια. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού η γιορτή αυτή εκχριστιανίστηκε, και διατηρήθηκε στους Βυζαντινούς.

Πηγή: Η Λάγκα μου, στη Σκιά των Οντρίων, Μαρία Παπαϊωάννου

ΚΑΘΑΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑ ΣΤΗ ΛΑΓΚΑ 2019

Καλησπέρα φίλοι μου και καλή Σαρακοστή να έχουμε. Υπέροχη και η σημερινή μέρα, δεν θύμιζε σε τίποτα το τέλος του χειμώνα. Η άνοιξη ήρθε στη Λάγκα και μας χάρισε σήμερα το πιο ωραίο της χαμόγελο. Η Καθαρή Δευτέρα ήταν μια εκδρομή στην φύση ου άρχισε να ξυπνά από τον μακρύ ύπνο του χειμώνα. Και περάσαμε υπέροχα! Πετάξαμε τον χαρταετό μας, φάγαμε, ήπιαμε καλό κρασί, χορέψαμε, συναντηθήκαμε μετά από καιρό, υπέροχα όλα!

Δείτε πως περάσαμε και πόσοι συγχωριανοί και φίλοι μας, σας στέλνουν τις ευχές τους:

Άνθισαν οι κρανιές!

Και η φασολάδα μπήκε στο καζάνι!

Οι σεφ μας, υπεύθυνοι για την καλή έκβαση της μαγειρικής μας!

Ετοιμάζεται και ο χαρταετός μας! Και προπαντός η ουρά του.

Οι πρώτες πετυχημένες δοκιμές για το πέταγμά του.

Και στον αυλόγυρο του σχολείου πετάει!

Και το ακροατήριο επευθυμεί και δίνει και οδηγίες βεβαίως. 

Πέταξε! Καλή Σαρακοστή!

Και το τελευταίο ανακάτεμα! Έτοιμη η φασολάδα μας!

Και η αίθουσα μας έτοιμη. Κοπιάστε!

Περιμένει ο κόσμος μας ενώ απολαμβάνει την καλοκαιρία. 

Υπέροχη;

Μήλο μου κόκκινο...

Και στην τελευταία βόλτα της ημέρας, αναπάντεχα σε μια κρανιά ένας Μάρτης αφημένος. Παμπάλαια λαγκιώτικη συνήθεια!

ΚΑΛΑ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ, ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΝΑ ΤΟ ΞΑΝΑΖΗΣΟΥΜΕ!
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ!

ΑΠΟΚΡΙΑ- ΧΑΡΑΜΠΟΥΤΖΟΥΝΑ ΛΑΓΚΑΣ 2019

Καλησπέρα φίλοι μου. Απόκριες απόψε και δεν μπορούσαμε παρά να κάψουμε την χαραμπουτζούνα μας. Μια γλυκιά βραδιά μας συντρόφεψε και εκπληρώσαμε και απόψε το χρέος μας στη συνέχιση των παλιών εθίμων. Και μας αρέσει πολύ! Όσοι παρευρεθήκαμε ζεσταθήκαμε στην δυνατή φλόγα, γελάσαμε με τον χάσκαρη και τσιμπήσαμε τους τελευταίους αρτημένους μεζέδες πριν το Πάσχα.
Δείτε την βραδιά μας:

Από νωρίς βάφτηκαν τα αυγά για τον Χάσκαρη. Με φλούδες κρεμμυδιού πάντα.

Προμηνύεται μια υπέροχη βραδιά.

Και κάπου εκεί ανοίγει το παράθυρο του ο ουρανός και μας παρακολουθούν!

                                      

Και μόλις φτάνουμε, πιάνουμε δουλειά. Καθαρίζουμε τα φασόλια για την αυριανή, σαρακοστιανή φασολάδα!

Και φεύγουμε για να ανάψουμε την φωτιά μας. 

 Ο εμπρηστής μας πολύ έμπειρος. Αμέσως την φουντώνει. 

Και αρχίζουν οι αναμνηστικές φωτογραφίες μπροστά στις φλόγες.

Και κάπου εκεί θυμηθήκαμε παλιά τραγούδια της Αποκριάς και της Χαραμπουτζούνας!

Μαγευτική η φωτιά!

Φυσικά δεν μπορούσα να λείψω από τον φακό κι εγώ. 

  

Το χωριό χάθηκε στον καπνό. Πολύ φασαριόζα η φωτιά μας!

Επιστρέφουμε στο καφενείο για το έθιμο του Χάσκαρη. 

Μαζί με το αυγό τους ο καθένας είχε και ένα μικρο μεζεδάκι. 

ΚΑΛΗ ΣΑΡΑΚΟΣΤΗ ΦΙΛΟΙ ΜΟΥ!
Και μην ξεχάσετε! Αύριο σας περιμένουμε να περάσουμε την Καθαρή Δευτέρα μαζί. Θα σας προσφέρουμε και πεντανόστιμη Λαγκιώτικη φασολάδα και σαρακοστιανά εδέσματα!